مسواک

پس از مدتها دربه دری در میان وبلاگ های مختلف با مضامین متفاوت عاقبت تمام نیرویم را در نوشتن در یک وبلاگ سر جمع کردم و از این پس در اینجا می نویسم: دندان پزشک کاذب

   دنياي زير آب   

یک شب با یک دانشجوی پزشکی داخل یکی از بخش های بیمارستان

- دایی جون نروکشیک ، بمون خونه اسب من بشو!

- نمیشه دایی جون ، باید بروم بچه کوچولوهایی که مریض می شوند را خوب کنم . ولی اگر قول بدهی دختر خوبی باشی من هم قول می دهم وقتی از کشیک برگشتم به تو هم سواری بدهم .

- پس من را هم ببر با بچه های آنجا بازی کنم.

- نه عزيزم ؛ بیمارستان خطرناکه ، هر کس بياد اونجا مريض مي‌شه،  فقط دکتر ها بايد بروند .

-  پس چرا مسعود را با خودت می‌بری،  اونکه دکتر نیست؟

- آقا مسعود ماشاء ا... بزرگ شده . تا چند وقت دیگر خودش می‌خواد دکتر بشه . می خوام ببرمش ببیند خوشش میاد یا نه .

- خوب منم دلم می‌خواد دکتر بشم . چرا منو نمی‌بری ؟

- لازم نکرده ، شما الان باید دکتر عروسکهایت بشوی و اونها رو خوب کنی .بعدا که بزرگ شدی یک فکری هم برای منصرف کردن تو پیدا می کنم. 

-منصرف یعنی چی ؟

- منصرف یعنی اینکه دختر خوبی باشی و به حرف بزرگترهایت گوش کنی . اینقدر هم سوال نکن دیگه، من دیرم شده . کیف دایی را بده که می خواهیم بریم .

طفلکی با همین چند کلمه راضی می شود و کیف را می دهد . صورتش را هم جلو می آورد که ببوسم و خداحافظی می کنیم . توی راه بیمارستان همه اش برای مسعود از چیزهایی که در این 7-6 ساله دیده ام تعریف می کنم؛ از اینکه مدتهاست فرصت انجام خیلی از کارهایی که دوست داشته‌ام را ندارم . اینکه چقدر دلم لک زده برای خواندن رمان و دیدن فیلم . از وقت آزادی که فقط می‌توانی به خوابیدن بگذرانی . ولی حیف که هیچکدام از این حرفها برایش مهم نیست . طبیعی هم هست . کسی که تازه کنکور داده است فکر می کند زندگی همه اش در رياضت کشیدن است . دیشب هم که برگه انتخاب رشته‌اش را نشانم داد و دیدم همه انتخاب‌های اولش پزشکی است، کلی نصیحتش کردم . بهش گفتم حالا که دو سال خودت را در خانه حبس کرده‌ای و درست خوانده‌ای و توانستی رتبه بیاوری فکر نکن دیگر کار تمام شده است . اتفاقا بر عکس الان اول خط هستی ، هنوز هفت سال دیگر ترس و استرس و زحمت داری و بعد از هفت سال که می خواهی مدرکت را بگیری می بینی مدرک را گرو گرفته اند، و تا نروی طرح و سربازی نمی‌توانی پس بگیری‌اش . تازه وقتی هم گرفتی چه؛ آنوقت است که می بینی کسی برای حاصل یک عمر تلاشت اهمیتی قايل نمی‌شود و مجبوری دوباره دفتر و کتابت را پهن کنی و همه چیز را از نو شروع کنی و ...

نمی دانم چرا اینقدر سعی می‌کردم همه چیز را برایش سخت و سیاه جلوه بدهم . اگر 2 ماه پیش بود اینقدر اصرار نمی‌کردم . شاید به خاطر کلافگی و خستگی این روزهاست، یا اینکه چون مسعود را خیلی دوست داشتم . قرار شد يک روز او را با خودم بیاورم کشیک تا لااقل با چشمان بازتری راهش را انتخاب کند . مطمئن بودم این پسر بچه پاستوریزه پایش که به اورژانس برسد و آن حجم درد و ناله را ببیند، یک ساعت هم نمی تواند دوام بیاورد . وقتی هم رسیديم عمدا نشاندمش جلوی در ورودی اوژانس و کنار سطلی آشغال که کاملا در جریان قرار بگیرد . از خدا می خواستم زودتر حوصله اش سر برود و برگردد به خانه . راستش حسابی می‌ترسیدم . ترس از ندانستن و نتوانستن، که موقع تحویل گرفتن هر کشیکی دارم و این بار بیشتر بود و همراه با خجالت . آدمیزاد وقتی خودش می‌داند که ضعیف است بیشتر می‌ترسد . سعی می‌کردم خودم را با مریض‌ها سرگرم کنم و زیاد جلوی چشمش نباشم که سوال پیچم نکند . منتظر بودم تا زودتر تمام بشود . ولی انگار بر عکس آنچه فکر میکردم حسابی جذب صحنه‌های تهوع‌آور و کسل‌کننده آنجا شده‌بود . آنچنان با علاقه نگاه می‌کرد که انگار مشغول تماشای فیلم است؛ حتی بوی خون و عرق و اداراری هم که در فضای در بسته اتاق پیچیده بود آزارش نمی‌داد .

بهترین کار این بود که حواسش را به جای دیگری پرت کنم؛ بهش گفتم: آن پسره‌ي عینکی را می بینی؟ می‌توانی هر سوالی داری از او بپرسی. به همه‌ي بخش‌های این بیمارستان وارد است .

– کدام یکی؟ همان که ریش بلند و موهای فرفری دارد؟

- آره خودش است . از آن کشیک‌خرهای حرفه‌ای است . هفته‌ای هشت شبش را توي بخش‌هاي بیمارستان است .

- کشیک می‌خرد؟ به چه دردش می‌خورد ؟ حتما می‌خواهد کار یاد بگیرد ؟

- نه بابا ! البته این خریدن با خریدن‌های دیگر فرق می‌کند . توی معاملات کشیک بر عکس همه جای دیگر، فروشنده پول می‌دهد و خریدار پول می گیرد .

- چه جالب! خوب حالا شبي چقدر پول می‌دهند؟

- بستگی دارد . درست مثل قیمت نفت که با نوسانات بالا و پائین می رود، کشیک تا کشیک هم فرق می‌کند . ولی آنقدری هست که با خرید دو سه کشیک بتوانی اندازه یک ماه حقوق اینترنی که بیمارستان می دهد را در بیاوری. این‌طوری هم کسی که کشیکش را فروخته می تواند به کار و زندگی‌اش برسد و هم کسی که که خریده، پولي گیرش آمده . برای بیمارستان هم که فرقی نمی کند؛ در نهایت یک نیروی بیست و چهار ساعته اش با هزینه دو ليوان شیر موز تامین شده‌است .

- یعنی باید بیست و چهار ساعته اینجا با شه؛ بدون خواب ؟

- بله ! شب‌ها اگر اتفاق خاصی نیفتد و خلوت باشد چند ساعتی را می شود استراحت کرد .

- اگر افتاد چی ؟ 

- هیچی دیگر، افتاده است. مثل کشيک هفته قبل من، که بیست و هشت ساعت پشت هم بیدار بودم . ولی مهم نیست . یک کارش می‌کنیم دیگر. الان کار دارم، بعدا میايم  بقيه‌اش را برايت تعریف می‌کنم .

داشتم براي يك پيرمرد 84 ساله سوند ادراري مي‌گذاشتم كه يكي از همراهي‌ها سراسيمه آمد و گفت :«آقاي دكتر پدرم نفس نمي كشد، كبود شده است!»  

بدون معطلي دنبالش دويدم. اصلاً فكر نمي‌كردم كه چه كار بايد بكنم. به محض رسيدن بالاي سر بيمار پرستار لارنگوسكوپ آماده را دستم داد. يك لحظه مبهوت ماندم؛ مريض داشت به سختي نفس مي‌كشيد و من قدرت تكان‌خوردن نداشتم. اعتراف مي‌كنم در آن لحظه آنقدر گيج بودم كه نمي‌دانستم لارنگو سكوپ را چطور بايد دستم بگيرم . تنها تجربه من مربوط به يكسال و نيم پيش مي‌شد كه در دوره كارآموزي حراجي يك‌بار روي ماكت انتوبه كردن را امتحان كرده بوديم. هيچ چاره‌اي نداشتم. مريض داشت جلوي چشمانم جان مي‌داد و همراهيانش بي‌تابي مي‌كردند. احساس مي‌كردم كسي از پشت هلم مي‌دهد . وقتي شروع كردم تمام بدنم مي‌لرزيد، عرق كرده‌بودم، دو سه بار سعي كردم تا لوله را وارد تراشه كنم، ولي موفق نشدم. داشت اشكم در مي‌آمد. آخرش هم نفهميدم چطور شد كه همه چيز خود به خود درست شد و لوله به آرامي داخل تراشه‌اش جا گرفت. تمام اين وقايع در كمتر از يك دقيقه اتفاق افتاد، ولي براي من به اندازه‌ي يك‌سال سخت گذشت، هنوز دست‌هايم مي‌لرزيد. در همين فرصت كوتاه آسيستان كشيك هم رسيد و عمليات احيا را دو نفره ادامه داديم. آن طرف‌تر محو ايستاده بود و تمام مدت با لبخند تماشايمان مي‌كرد. وقتي هم كه بعد از يك  ساعت خسته و مانده فرصت استراحت پيدا كردم، با همان لبخند آزار دهنده‌اش گفت:« خوش به حالت، حتما خيلي لذت دارد جان يك‌ آدم را نجات بدهي.»

با بي تفاوتي سري تكان دادم وگفتم: « بله! حتما...»

ولي بيشتر احساس نگراني و خستگي مي‌كردم تا لذت. قلبم هنوز تند تند مي‌زد. تكيه دادم به پشتي صندلي و چشم‌هايم را بستم تا كمي خستگي‌ام در برود. ياد پيرمرد بيچاره افتادم كه سوند را نيمه‌كاره رها كرده بودم. وقتي پيشش برگشتم حسابي عصباني بود. بيچاره حق داشت يكساعت تمام در آن وضعيت مانده بود. هرچه مي‌توانست نثارم كرد. چيزي نمي‌توانستم بگويم. گذاشتم هر چه مي‌خواهد بگويد و كارم را كردم.

تا موقع شام ديگر فرصت نشد بنشينيم و با هم حرف بزنيم. وقتي هم كه مي‌خواستيم براي شام خوردن برويم گفت:«خيلي ممنون، من ديگر مي‌روم خانه»

فكر نمي‌كردم به اين زودي كم بياورد. با خنده گفتم:« نترس، غذاهاي بيمارستان به آن وحشتناكي هم كه فكر مي‌كني نيست. صبر كن شام را بخور، بعد برو برگه انتخاب رشته‌ات را دوباره پر كن»

- اتفاقا بر عكس؛ امروز خيلي لذت بردم و مطمئن شدم راهي كه انتخاب كرده‌ام درست است. تا به‌حال نگراني اين را داشتم كه نكند من هم مثل بقيه فقط به خاطر اينكه هر كس رتبه خوبي مي آورد بايد پزشكي را انتخاب كند، به‌طور سنتي و چشم بسته وارد اين مسير شده‌ام؛ ولي  خوشحالم كه امروز از نزديك لذتي را كه شما مي‌بريد لمس كردم. وقتي داشتيد بالاي سر آن مريض بد حال كار مي‌كرديد خانواده‌اش طوري به شما نگاه مي‌كردند كه من احساس غرور كردم. براي من مهم نيست كه چقدر زحمت بكشم و اصلا كسي قدر اين زحمت‌ها را بداند يا نه، من دلم مي‌خواهد مابقي عمرم را كاري بكنم كه خودم از انجامش لذت مي‌برم. به نظر من هيچ كاري لذت بخش‌تر از نجات جان آدم‌ها نيست.

همين‌طور داشت يك‌سره حرف مي‌زد. به‌گمانم از ظهر تا به‌حال هر حرفي مي‌خواسته بزند را نگه داشته بود تا يك‌جا به من بگويد. حس مي‌كردم هنوز خيلي چيزهاي ديگر هست كه بايد برايش بگويم، ولي آنقدر با حرارت و اشتياق حرف مي‌زد كه دلم نيامد بيشتر از اين مايوسش كنم، هر چند كه تقريبا مطمئن بودم تا يكي دو سال ديگر به اندازه كافي دلسرد خواهد شد. فقط گفتم: «اميدوارم در هر راهي كه انتخاب مي‌كني موفق باشي، راستش من هم خيلي دلم مي‌خواهد براي كمك به آدم‌ها هر كاري از دستم بر مي‌آيد انجام بدهم؛ ولي نمي‌دانم چرا تا به‌حال هر وقت براي نجات كسي اقدام كرده‌ام بر عكس نتيجه داده! »

   لکه های زرد روی جامه های سپید   

ردیابی اخبار زرد رسانه ها در حوزه سلامت و بهداشت

چه کسی از جمعیت در ظاهر منفعلی که حتی در مطالبه حقوق صنفی خود، گاه به دلیل مشغله کاری و جایگاه اجتماعی و نجابت ذاتی، چشم پوشی می کنند؛ در برابر انتشار یک یادداشت موهون در ویژه نامه پنج شنبه های روزنامه شرق که حیثیت این صنف را نشانه گرفته بود،  انتظار واکنشی اینچنین داشت؟ آنچنان که مدیران روزنامه را وادار به انتشار سه توضیح و سه جوابیه در شماره های آتی کند؟ یادداشت «دردم نهفته به ز طبیبان مدعی» که به شکلی کاملا علنی به هتک حرمت از جامعه پزشکی پرداخته بود، تنها نمونه ای از مطالبی است که سهوا یا عمدا منجر به تخریب وجهه علمی و اجتماعی جامعه پزشکی یا انتشار شایعات و اخبار و باورهای غلط  می شود. در روزهای اخیر نمونه های دیگری از اینگونه مطالب در روزنامه های قدس، اعتماد ملی، جوان و هفته نامه همشهری خانواده به چاپ رسیده است.

چندی پیش كامران باقري لنكراني، وزير بهداشت، در جمع خبرنگاران و اصحاب رسانه های جمعی، با انتقاد از رواج اخبار غلط و شایعات بی اعتبار پزشکی در سطح رسانه ها گفت: اخبار زرد و برخواسته از شايعات و باورهاي غلط و غير علمي در مقوله سلامت زياد است و وظيفه ماست كه با انتشار اخبار صحيح دانش و آگاهي مردم را بالا ببريم. وی افزود: موفقترين فعاليتهاي نظام سلامت جاهايي است كه آگاهي رساني به مردم و مشاركت خود آنها توانسته‌ايم شاخصهاي سلامت را ارتقا دهيم، كه كاهش بيماريهاي واگير، مرگ و مير مادران و نوزادن از آن جمله است.

آقای دکتر، کلاهبردار بود!

بدون شک برای صفحات حوادث بسیاری از نشریات خلق یک خبر داغ و تیتر جذاب، مهمتر از آبرو و حیثیت افراد است. مخصوصا اگر این افراد از جرگه کسانی باشند که در چشم عامه مردم از قداست و شرافت ویژه ای برخوردار باشند. پزشکان را نیز میتوان از جمله قربانیان نشریات زرد و صفحات حوادث روزنامه ها دانست. هفته ای نیست که در میان اخبار حوادث نشریات رد پایی از پزشکان به چشم نیاید. اگرچه در برخی از این اخبار، از پزشکان به عنوان قربانی یا مفعول جنایت نام برده می شود، در بسیاری از موارد پزشکان خود، کلاهبردار و عامل جنایت هستند.

جالب اینکه در میان اینگونه اخبار میتوان به موارد فراوانی اشاره کرد که مجرم، تنها با جعل عنوان و سوء استفاده از نام و وجاهت پزشکی، اقدام به کلاهبرداری یا جنایت کرده است. اما حوادث نویسان روزنامه ها بی توجه به این نکته، خلافکار را در جرگه پزشکان طبقه بندی کرده اند. عبارت«سرقت آقای دکتر» در شماره 23هفته نامه همشهری خانواده که به عنوان تیتر مطلبی انتخاب شده بود که از کلاه برداری یک جوان از خانه ای در شمال پایتخت، با جعل عنوان پزشک متخصص، حکایت می کرد، تنها نمونه ای از این موارد است.

اگرچه پزشکان نیز از خطا و قصور مبری نیستند اما تمرکز برخی نشریات زرد روی عنوان پزشک، در مواردی که یکی از اعضای جامعه پزشکی دچار سهو یا خلافی می شود، بیشتر از آنکه به واکاوی ابعاد واقعه بپردازد، موجب هتک حرمت از جامعه پزشکی و بد بینی افراد جامعه نسبت به شرافت و قداست نام پزشک می شود. جالب اینکه در اکثر موارد، خطای اینگونه افراد ارتباط مستقیمی با حرفه آنها به عنوان پزشک ندارد.  

جادوگرانی به نام پزشک

بسیاری از نشریات عمومی معمولا به حوزه های علمی و پژوهشی بی اعتنا هستند و بیشتر به دنبال اخبار محیر العقول و جذابی هستند که نه به نیت آموزش و اطلاع رسانی؛ که با هدف شگفت زده کردن خواننده به چاپ می رسند. این اخبار که گاه با ذهنیات و آموخته های خواننده و حتی بدیهیات پزشکی در تناقض قرار می گیرد را به فراوانی می توان در میان مطالب مجلات خانوادگی و حتی روزنامه های سراسری جستجو کرد. تقابل خواص و مضرات موادی چون نمک و قهوه که گستره آن از اکسیری برای افزایش طول عمر تا عاملی برای سکته و ابتلا به انواع بیماری ها در نوسان است، می تواند مثال روشنی در این زمینه باشد. جالب اینکه بسیاری از این اخبار که هیچ منبع و مرجع مشخصی برای انعکاس انها ذکر نمی شود، با چنین مطلعی آغاز می شوند: پژوهشگران دانشگاه (...) اعلام کردند...!

شگفت افرینی نشریات تنها به چنین مواردی محدود نمی شود. متاسفانه برخی نشریات و خبرگزاری ها گاه به تریبونی برای انعکاس ادعاهای عجیب و غریب و گاه کاذب برخی پژوهشگران (و حتی کلاه برداران) در مورد یافته های علمی (و توانایی های ماورای طبیعی شان) بدل می شوند. ادعاهایی که پیش از آنکه مورد تایید هیچ مرجع معتبر علمی قرار گیرد، توسط رسانه های مشتاق و حامی حرکت های علمی پژوهشی(!) در بوق و کرنا میشود. البته ریشه بسیاری از اینگونه اخبار را باید در هیجان زدگی خبرنگار برای انعکاس اخبار دسته اول یا عدم اشراف او روی عبارت ها و مفاهیم علمی دانست که موجب بزرگنمایی بیش از حد گفته های فرد مورد مصاحبه می شود یا مفهوم وارونه ای به آنها میدهد. متاسفانه تنها نتیجه انعکاس اینگونه ادعاهای کاذب، بد بینی عامه مردم نسبت به حرکت های علمی پژوهشی دانشمندان و محققان داخل کشور است. هنوز مشخص نیست کدام سازمان یا مرجع علمی باید در مورد انتشار اینگونه گزاره های خبری نظارت داشته باشد تا دست کم پس از انتشار آنها، در صدد اصلاح یا پاسخ گویی به آنها برآید.  

امر به منکر، نهی از معروف

عطش مردم به دانستن مباحث مربوط به پزشکی و بهداشتی، بسیاری از نشریات غیر تخصصی را به صرافت توجه به مقوله سلامت و بهداشت و راه اندازی صفحات آموزشی پزشکی انداخته است. اما مطالب پزشکی گاه توسط روزنامه نگارانی تهیه و منتشر می شوند که بدون داشتن تخصص و تحصیلاتی در حوزه پزشکی و آشنایی با مفاهیم و اصطلاحات این حوزه، تنها به جمع آوری و بازنویسی مطلب پرداخته اند. تلاش اینگونه افراد در تسهیل سازی اخبار و مفاهیم پزشکی گاه به انتشار مطالبی منتهی می شود که نه تنها از هیچ پشتوانه علمی معتبری برخوردار نیستند، توصیه های غلط و وارونه ای را در مورد مسایل بهداشتی و پزشکی به مخاطب ارایه می دهند. اگرچه خوشبختانه در سال های اخیر با حضور پرنگ تر پزشکان عمومی و متخصص در حوزه مطبوعات، و مسئولیت پذیری آنها در صفحات پزشکی، تعداد این گاف های مطبوعاتی روز به روز کمتر می شوند. 

غاز سازی از مرغ همسایه!

یکی از علاقه های روزنامه ها و مخصوصا نشریات خانوادگی، مانور روی نام افراد و چهره سازی از آنهاست. به نظر می رسد اصرار اینگونه نشریات در تمرکز روی نام و توانایی افرادی که به عنوان متخصص و کارشناس با آنها همکاری و در مورد مسائل مختلف اظهار نظر کرده و پرسش ها و ابهامات مخاطبان نشریه پاسخ می دهند، به دلیل افزایش کلاس نشریه و جلب مخاطب بیشتر باشد. بسیار به چشم می آید که نشریات در معرفی کارشناسان خود از عناوین و تخصصها و توانایی هایی نام می برند که هیچ مصداق و پایه مشخصی در مراجع علمی ندارد.

از دیگر سو برخی نشریات با اعتقاد به «غاز بودن مرغ همسایه»، اصرار خاصی بر تمرکز روی نام پزشکان خارجی، و انعکاس توصیه ها و نظرات ایشان در مورد بیماری های متفاوت و راهکارهای درمانی آن دارند؛ در حالیکه بسیاری از این توصیه ها به دلیل تفاوت چارچوب نظام بهداشت و درمان کشور و عدم وجود نظام ارجاع، عملا بیهوده است. 

اعاده حیثیت بر عهده کیست؟

متاسفانه در حال حاضر هیچ مرجع رسمی برای پاسخ گویی به مطالب خلاف واقعی که در حوزه بهداشت و درمان در نشریات به چاپ می رسد، وجود ندارد. نشریات فارغ از دغدغه واکنش و موضع گیری جامعه پزشکی، هیچ گونه حساسیتی در مورد وجاهت علمی و اعتبار اخبار پزشکی نشان نمیدهند و گاه نادانسته بر باورهای غلط و شایعات بی اعتبار حوزه سلامت دامن میزنند. به نظر می رسد وزارت بهداشت و سایر سازمان ها و مراکز دولتی تنها در صورتی به صرافت پاسخ گویی به مطالب نشریات برمی آیند که عملکرد آن دستگاه به طور مستقیم مورد انتقاد قرار گرفته باشد. سازمان نظام پزشکی و برخی انجمن های علمی و صنفی مستقل در حال حاضر تنها نهادهایی هستند که در چنین مواردی اقدام به واکنش و ارسال جوابیه به نشریات می کنند.

واکنش فردی پزشکان نیز در اعتراض های ضمنی ایشان به روابط عمومی نشریات یا وبلاگ های شخصی خلاصه میشود اما آنقدرها موثر نیست که آب رفته را به جوی بازگرداند و آبروی ریخته را اعاده کند.

   دندان های کاغذی   

مروری بر مجلات تخصصی حوزه دندان پزشکی

با انکه به نظر می رسد دندان پزشکان نیز، هم ردیف پزشکان، از بی علاقه ترین افراد به مقوله مطبوعات هستند، آنچنان که به دلایلی چون مشغله های کاری و علمی، کمترین فرصت را برای مطالعه در اختیار دارند، نشریات متععد و متنوعی منتشر می شود که به صورت تخصصی به مباحث مربوط به دندان پزشکی می پردازند و دندان پزشکان را به صورت اختصاصی به عنوان مخاطبان خود نشانه گرفته اند. این نشریات که بدون در نظر گرفتن توالی انتشار، حدود سی تا چهل عنوان را شامل می شوند، شامل مجلات تخصصی دانشکده های دندان پزشکی، نشریات داخلی انجمن های علمی و صنفی دندان پزشکی و نشریات مستقل هستند. 

 نقاط اشتراک و افتراق

مروری اجمالی بر محتوای نشریات تخصصی دندان پزشکی نشان می دهد بیشتر این نشریات، به لحاظ ویژگی های کیفی و کمی، نقاط اشتراک بسیاری با هم دارند. غالب نشریات این حوزه توالی انتشار منظمی ندارند، شمارگان انها میان پنج تا ده هزار نسخه در نوسان است، در قالب صفحات رنگی و اغلب گلاسه منتشر می شوند، منبع مالی انتشار انها جذب اگهی است و جز دو مورد، مابقی به صورت رایگان در میان مخاطبان خود توزیع می شوند. محدودیت منابع مالی را می توان یکی از دلایل این توالی نامنظم انتشار دانست، چه اینکه معدود نشریاتی که به دلیل انتساب به مراکز دولتی یا ساختار حرفه ای نشریه و جذب مناسب آگهی، با چنین محدودیتی مواجه نیستند، در موعد مقرر منتشر می شوند. با توجه به محدودیت تهداد مخاطب و پراکندگی آنها، هیچ یک از این نشریات در روی دکه مطبوعات عرضه نمی شوند و به صورت پستی به ادرس مطب دندان پزشکان ارسال، یا در همایش های تخصصی، میان انها توزیع می شوند.

محتوای مطالب نشریات دندان پزشکی در بسیاری از موارد تنها محدود به مقالات تخصصی دندان پزشکی است و در برخی از آنها می توان مروری بر اخبار علمی را نیز مشاهده کرد. اما تقریبا در هیچ یک از این نشریات گزارش و یادداشت های صنفی و اجتماعی به چشم نمی آید و مجالی برای طرح مشکلات صنفی و طرح مسایل حقوقی  پیش بینی نشده است. این نشریات تحریریه سازمان یافته و حرفه ای ندارند و بابت چاپ مطلب، حق التحریری به نویسندگان ان تعلق نمی گیرد.  

مجلات علمی دانشکده ها

 تمامی دانشکده های دندان پزشکی کشور که تعداد آنها در حال حاضر به چهارده نشریه می رسد دارای نشریه علمی هستند. این نشریات به صورت فصل نامه منتشر می شود اما هیچ توالی مشخصی در انتشار آنها وجود ندارد و بسیاری از آنها با تاخیر چندین ماهه منتشر می شوند. قالب تمامی این نشریات یکسان است. شامل جلدهای فاخر گلاسه یا مقوا با روکش ورنی. این نشریات  برای برخورداری از امتیاز علمی مکلف به رعایت قواعد و چارچوب های سخت و دست و پاگیری هستند که چه در چگونگی ویرایش مقالات و چه در ساختار بصری، در تمامی آنها مشترک است. این قواعد اگرچه از منظر روزنامه نگاری قابل قبول نمی باشند اما به نظر می رسد برای مخاطبان اینگونه نشریات، چندان مهم و قابل توجه نیستند.

مجلات انجمن ها

با انکه از جمعیت بیست هزار نفری دندان پزشکان ایران، تنها حدود دو هزار نفر آنها موفق به تحصیل در دوره تخصصی شده اند، حدود یک سوم از نشریات دندان پزشکی، توسط انجمن های علمی تخصصی دندان پزشکی و ویژه اعضای این انجمن ها که متخصصان دندان پزشکی باشد، منتشر می شوند. در حال حاضر نزدیک به دوازده انجمن دندان پزشکی، شامل ده انجمن تخصصی و دو انجمن عمومی در کشور در حال فعالیت هستند که بیشتر از نیمی از آنها دارای نشریه تخصصی هستند. این نشریات که تقریبا هیچ توالی منظمی در انتشار آنها دیده نمی شود معمولا همزمان با برگزاری کنگره سالیانه انجمن مطبوع به زیر چاپ می روند و تا سال آینده و برگزاری کنگره بعدی به محاق می روند.

نشریات دانشجویی

در میان نشریات دانشجویی مثال های فراوانی از نشریات علمی پزشکی می توان یافت که هم به لحاظ سطح کیفی مطالب و هم رعایت قواعد روزنامه نگاری، در حد مطلوب و قابل قبولی قرار دارند. یکی از شاخص ترین این نشریات، ماهنامه قلب، از دانشگاه علوم پزشکی تبریز است که بر خلاف عمر کوتاه نشریت دانشجویی، قدمتی چند ساله دارد و تاکنون جوایز بسیاری از جشنواره های نشریات دانشجویی کسب کرده است. جالب اینکه اعتبار این نشریه به حدی است که توانسته از برخی از شرکت های بزرگ وارد کننده یا تولید کننده محصولات دارویی و بهداشتی آگهی جذب کند و این در کوتاهی دست بسیاری از نشریات حرفه ای از منابع آگهی بسیار قابل توجه است. اما با مرور عناوین نشریات دانشجویی در سطح کشور، تقریبا هیچ نشریه دانشجویی که به طور تخصصی به مقوله دندان پزشکی بپردازد یافت نمی شود. با آنکه برخی انجمن های دانشجویی دانشکده های دندان پزشکی کشور دارای امتیاز نشریه هستند، اما محتوای این نشریات غالبا سیاسی است و البته هیچ تداومی در انتشار انها به چشم نمی آید.

سلامت دهان و دندان

این نشریه متعلق به دفتر دهان و دندان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی است که به صورت ماهنامه منتشر می شود. مدیر مسئول و صاحب امتیاز نشریه دکتر حمید صمد زاده و سردبیر آن دکتر شهراد تجزیه چی است. نشریه در بیست صفحه گلاسه و رنگی منتشر می شود و تقریبا تنها نشریه تخصصی دندان پزشکی کشور است که گرافیک و صفحه آرایی حرفه ای و خاص خود را دارد و از قواعد روزنامه نگاری به شکل اگاهانه ای پیروی می کند.  

سلامت دهان و دندان مضامین متفاوتی را در بر میگیرد و جدا از مقالات تخصصی، مطالب صنفی، اخبار داخلی و همایش ها و تازه های علم دندان پزشکی را نیز در صفحات خوش پوشش می دهد. مقالات این نشریه در هر شماره شامل پنج مقاله دو صفحه ای در موضوعات مختلف دندان پزشکی است. این نشریه که به واسطه ارتباط مستقیم با بدنه وزارت خانه موفق به کسب 15امتیاز بازآموزی برای مشترکان خود شده است. امتیاز بازآموزی به واسطه بررسی پاسخ دندان پزشکان به پرسش های طرح شده از یکی از مقالات علمی، در هر شماره، به آنها اعطا می شود. شمارگان پیک دندان پزشکی پنج هزار نسخه است و تنها از طریق اشتراک سالیانه برای مخاطبان ارسال می شود. حق اشتراک سالیانه نشریه در حالت عادی پانزده هزار تومان، و همراه امتیاز بازآموزی بیست هزار تومان است.  

پیام دندان پزشکان جوان

 دوماهنامه پیام دندان پزشکان جوان، از معدود نشریات مستقل و تخصصی حوزه دندان پزشکی است که علی رغم استقلال و عدم وابستگی به مراکز دولتی و انجمن های خصوصی، توانسته است از زمان انتشار تا امروز، توالی انتشار خود را به صورت منظم و بدون کاهش سطح کیفی و کمی حفظ کند. مدیر مسئول نشریه دکتر حسن نخجوانی است و تاکنون پانزده شماره از آن منتشر شده است. شمارگان نشریه ده هزار نسخه است.

محتوای این نشریه تنها به مقالات علمی اختصاص دارد و از طرح مباحث صنفی در آن اثری نیست. تعداد مقالات چاپ شده در هر شماره را 10 تا 14مقاله عنوان می کند که توسط هیات تحریریه تامین می شود و مشارکت مخاطبان را در امر تامین مطلب بسیار محدود است. به گفته محمد فکری، دبیر اجرایی نشریه، با آنکه در هر شماره صفحات داخلی و پشت جلد و تعدادی از صفحات داخلی به چاپ آگهی اختصاص می یابد، درامد حاصل از بخش اگهی تنها کفاف هزینه های انتشار نشریه را می دهد و سود آوری خاصی برای گردانندگان نشریه ندارد و حتی در برخی شماره ها مدیر مسئول قسمتی از هزینه های جاری را به طور شخصی پرداخت می کند. فکری مهمترین دغدغه عوامل نشریه را بحث مالی می داند، آنچنان که با توجه به قیمت نوسانی کاغذ، این مساله برای عوامل اجرایی مشخص نیست که آیا قادر به انتشار شماره آینده نیز خواهند بود یا خیر.

پیک دندان و دندان پزشکی

نشریه پیک دندان و دندان پزشکی، دو ماهنامه ای است که به مدیر مسئولی دکتر مهدی عاقل نژاد و سردبیری دکتر کورش رحیمی در شهر اصفهان منتشر می شود. تاکنون هشت پیش شماره و 14 شماره از این نشریه منتشر شده است. پیک دندان و دندان پزشکی از زمان انتشار نوسانات زیادی را در توالی انتشار، قطع و تعداد صفحات نشریه پشت سر گذاشته است و در حال حاضر به صورت یک مجله هشت صفحه ای با شمارگان 5هزار نسخه منتشر می شود. مطالب نشریه بیشتر جمع اوری هستند تا تالیفی، که البته این نکته با توجه به محلی بودن نشریه و محدودیت های معمول تحریریه چنین نشریاتی قابل توجیه است. پیک دندان و دندان پزشکی در صفحات محدود خود، مخاطب عام و خاص را به صورت توام تحت پوشش قرار می دهد. البته با توجه به گستره توزیع نشریه، در سطح مراکز بهداشتی درمانی استان اصفهان و مشترکان دندان پزشک در سطح استان اصفهان و برخی نقاط کشور، مدیران نشریه ترجیح داده اند تا علاوه بر مطالب دندان پزشکی، بخشی از حجم صفحات را نیز به مقالات اموزشی و بهداشتی پزشکی اختصاص دهند.

علارغم جذب محدود آگهی، مدیران نشریه اعتراف می کنند که جذب آگهی کفاف هزینه های جاری نشریه را نمی دهد و با توجه به محدودیت منابع مالی، مجبورند قسمتی از هزینه انتشار نشریه را به صورت شخصی پرداخت نمایند.

Dental Center

 این نشریه که توالی فصل نامه برای ان در نظر گرفته شده است، در حقیقت بولتن داخلی مرکز تجارت مواد و تجهیزات دندان پزشکی ایران است. دومین شماره از نشریه در خرداد ماه 86 منتشر شده است. دنتال سنتر به مدیر مسئول دکتر فقیهی و در قطع A4 و در حجمی حدود 50 صفحه به صورت رنگی و تمام گلاسه منتشر می شود. با آنکه حجم زیادی از صفحات آن را تبلیغات تمام صفحه در بر گرفته، در صفحات دیگر مطالب متنوعی شامل اخبار علمی، گزارش و مقالات علمی و مطالب کوتاه آموزشی دندان پزشکی به مخاطب عرضه شده است که انتخاب برخی از مطالب ان بسیار خلاقانه و مخاطب پسند است.

 دندان پزشکی امروز

دندان پزشکی امروز، ماهنامه ی تخصصی با گرایش خبری، اموزشی و پزوهشی و متعلق به شرکت تعاونی دندان پزشکان ایران است. نشریه به مدیر مسئولی دکتر محمد رضا طاهریان و زیر نظر شورای تحریریه و شورای تخصصی منتشر می شود. تا امروز 34 شماره از نشریه منتشر شده است. ماهنامه دندان پزشکی امروز در حجمی حدود شصت صفحه منتشر می شود و بخش هایی چون اخبار، تازه های دندان پزشکی، تاریخ مصور دندان پزشکی، خلاصه مقالات و تازه های کتاب را شامل می شود. علاوه بر تعداد زیاد صفحات آگهی، حدود نیمی از حجم نشریه نیز به معرفی مواد و تجهیزات دندان پزشکی عرضه شده توسط  شرکت تعاونی دندان پزشکان ایران اختصاص دارد. دندان پزشکی امروز علی رغم قیمت هزار تومانی که روی جلد ان حک شده است، به صورت رایگان در اختیار مخاطبان قرار می گیرد.

 پیام دندان پزشکان

پیام دندان پزشکان نشریه ای هشت صفحه ای در قطع روزنامه و تمام رنگی است که زیر نظر انجمن دندان پزشکان عمومی ایران و به مدیر مسئولی و سردبیری دکتر باقر شهنی زاده منتشر می شود.                                                      

محتوای نشریه شامل پوشش خبری اخبار کنگره ها و انعکاس اخبار علمی و صنفی حوزه دندان پزشکی است. پیام دندان پزشکی به لحاظ اصول و قواعد روزنامه نگاری در حد ضعیفی قرار دارد و بیشتر حجم این آن به آگهی های تجاری و چاپ پوستر همایش های پیش رو اختصاص دارد. نشریه توالی انتشار منظمی ندارد و در شمارگان ده هزار نسخه و به صورت رایگان در میان دندان پزشکان توزیع می شود.

آموزش دندان پزشکی

 آموزش دندان پزشکی ماهنامه ای است که محتوای آن، آنچنان که از نامش بر می اید تنها شامل مقالات تخصصی در زمینه دندان پزشکی است. این نشریه رنگی و تمام گلاسه، 58 صفحه حجم دارد و مدیریت ان را دکتر بهزاد حسینی عهده دار است. آخرین شماره آموزش دندان پزشکی که در اختیار نگارنده قرار گرفته است مربوط به نیمه سال 1384 است و با توجه به عدم وجود راه ارتباطی با مدیران نشریه، امکان پیگیری در مورد تداوم انتشار نشریه و نیز جزییات دیگری از آن به نتیجه نرسید.

اخبار پزشکی

 اخبار پزشکی اگرچه یک نشریه خبری و اطلاع رسانی در زمینه پزشکی و پیراپزشکی است اما به مناسبت برگزاری همایش های تخصصی و عمومی دندان پزشکی یک یا دو شماره ویزه نامه منتشر می کند. محتوای این ویژه نامه ها بیشتر خبرهایی تشریفاتی در معرفی و نقل قول از مدیران و برگزارکنندگان همایش است و بیشتر حجم این نشریه هشت صفحه ای را تبلیغات و آگهی شرکت های تجاری به خود اختصاص می دهند.

خبرنامه دندان پزشکان عمومی گیلان

این ماهنامه خبری آموزشی متعلق به خانه دندان پزشک گیلان است و مدیرمسئولی ان را دکتر محمد گلچین بر عهده دارد. تاکنون هشت شماره از آن منتشر شده است. در این ماهنامه جدا چاپ از اخبار دندان پزشکی و مقالات علمی دندان پزشکان و اعضای هیات علمی دانشگاه گیلان، یادداشت های صنفی و اجتماعی نیز به چشم می خورد.

   خانم دکتر رفته گل بچینه!   

نگاهی ] مردانه[ به محدودیت های حضور زنان در جامعه پزشکی

« این ماشین رو که میبینی عروسکه! از اول زیر پای یک خانم دکتر بوده. یک چند ماهی باهش میرفته مطب و بر میگشته. بین خودمان بماند، می زنه و خانم دکتر حامله میشن. از همون وقت هم خانم دکتر خانه نشین شدن هم ماشین. ماشین یک سالی بوده که خوابیده توی پارکینگ. الان هم که خانم دکتر هوس کردن مدل ماشین رو عوض کنند، این عروسکو گذاشتن برای فروش. تو بمیری، رو هم رفته صد تا کار نکرده...»

حالا حتی بنگاه داران و دلالان اتومبیل هم به روشنی می دانند که عمر مفید کاری بسیاری از زنان جامعه پزشکی چندان دراز نیست. دغدغه ها بسیار است، ازدواج، بارداری، زایمان، بچه داری و البته شرایط سخت کاری که بسیاری از ایشان را به این صرافت می اندازد برای مدت کوتاه یا نا محدودی دست از کار کردن بکشند و بی توجه به راه طولانی و سختی که تا مرز دانش آموختگی در مقطع کارشناسی، کارشناسی ارشد، دکترای عمومی یا تخصصی پیموده اند، مجبورند کسوت سپید خود را از تن خارج کنند و در سنگر خانواده به خدمت بپردازند. چراکه بسیاری از انها پیش از آنکه یک پزشک یا پرستار باشند، یک زن یا مادر هستند.

بررسی تأثیرات آموزش و آموزش عالی در سطوح مختلف فردی، خانوادگی و اجتماعی زنان، نشان از بهبود موقعیت آنان در زندگی فردی و اجتماعی دارد. حضور زنان در مدارس،‌ دانشگاهها و مراکز مختلف آموزشی به آنان فرصت می‌دهد تا بخشی از مهارتهای زندگی را فرا گیرند و از همه مهمتر تجربه حضور در عرصه‌های عملی نهادهای اجتماعی مدرن را به دست آورند. زنان با راه یافتن به دانشگاهها از موقعیت اجتماعی بهتری برخودار می‌شوند. این موقعیت چشم‌اندازی از انتخاب، از قبیل داشتن همسر مناسب تا امکان مشارکت اجتماعی و سیاسی را برای آنان فراهم می‌سازد. امروزه زنان ایرانی آموزش عالی را گاه تنها مفر حرکت و گاه مطمئن‌ترین راه برای دخالت در تعیین سرنوشت خود می‌یابند.

تحصیل دختران اتلاف سرمایه ملی!

در حالیکه بنا بر برخی شنیده ها وزارت بهداشت برای تربیت یک دانشجو در مقطع دکترای حرفه ای هر ساله رقمی معادل یک میلیون و ششصد هزار تومان هزینه می کند، به این دلیل که زنان بعد از فارغ التحصیلی برای ورود به بازار کار مشکلات زیادی دارند؛ مثلا اجازه کار و سکونت آنان در اختیار شوهر و پدرانشان است و محدودیت های فرهنگی- اجتماعی برای کار زنان وجود دارد، تحصیل کردن زنان منجر به هدر رفتن این هزینه ها می شود. این جملات بخشی از دلایل نمایندگان مجلس برای طرح اعمال محدودیت جنسیتی در دانشگاه در سال گذشته است. اگرچه در مقابل یکی از نمایندگان اظهار داشت: من اعتقاد ندارم که کسی که درس خوانده، سرمایه‌ای را از کشور به هدر داده است. این سرمایه‌ها صرف افزایش سطح آموزش همگانی در کشور شده است. کشور باید طوری برنامه‌ریزی کند که بتواند از این ظرفیت استفاده کند.

بانوان به دلیل ویژگی های خاص جسمانی و فیزیولوژیک، نیازها و شرایط متفاوتی از مردان دارند. حضور آنان در برخی رشته ها موجب گردیده که بسیاری از آنها پس از دانش آموختگی به علت عدم تامین امنیت شغلی با پدیده بیکاری مواجه شوند. علاوه بر این در سال های گذشته زنان، به دلیل عدم تمایل آنان در ورود به برخی رشته های خاص، از برخی امتیازهای ویژه نظیر سهمیه جداگانه در آزمون دستیاری، معافیت از طرح در صورت تاهل و ... برخوردار بوده اند که به نظر می رسد در زمان خود و برای تشویق هر چه بیشتر بانوان امری منطقی یا دست کم قابل پذیرش می نمود؛ اما در حال حاضر، با توجه به شرایط امروز جامعه پزشکی، دوام آنها چندان منطقی به نظر نمی رسد.

زنان پس از فراغت از تحصیل، قدم در مسیر سخت و پر مصیبت کار و زندگی خواهند گذاشت. بالا رفتن سن و پدید آمدن توقعات جدید، زندگی و ازدواج آنان را با دشواری هایی روبرو می سازد. در بسیاری از رشته ها که نیاز به حضور شبانه روزی و فراخوانی آنان جهت شیفت های شبانه وجود دارد، بنیان زندگی مشترک به تزلزل می افتد. علاوه بر این، پس از مادر شدن، آنان باید در سه جبهه زناشویی، کار و انجام وظایف مادری، به صورت همزمان فعالیت کنند. در صورتی که قرار باشد دانش اموختگان رشته های زیر گروه پزشکی پس از فراغت از تحصیل یکی از این سه جبهه را برگزینند و تنها به ایفای نقش خود در آن بپردازند، با این سوال اساسی روبرو خواهیم بود که پس صرف این همه هزینه، انرژی و وقت جهت تربیت این نیروهای متخصص به چه منظوری صورت میگیرد و آیا اصولا از توجیه مناسبی برخوردار است یا خیر؟

وقتی دانشگاه سهمیه بندی می شود!

طرح سهمیه بندی جنسیتی که نخستین بار در سال 1379 مطرح شد، ناشی از افزایش تعداد دختران پذیرفته شده در کنکور سال 1377 نسیت به پسران بود. در خرداد 1380 این موضوع در ‌جلسة شوراي عالي برنامه‌ريزي علوم پزشكي مطرح و بنا بر پيشنهاد مركز مطالعات و توسعة آموزش پزشكي مصوبه ای تصویب شد که طبق آن از سال 1381 به بعد ظرفیت پذیرش دختران در رشته های پزشکی و دندانپزشکی به سقف 50 درصد کاهش یابد و برای پسران سهمیه ورود به این رشته ها منظور شود. این مصوبه در هیئت دولت هم مطرح شد اما به علت مخالفت های بسیار با اعمال سهمیه بندی، رئیس جمهور دستور به عدم تصویب آن تا انجام بررسی های لازم داد. اگرچه وزارت بهداشت از همان سال سهمیه بندی جنسیتی را در دانشگاه های پزشکی اعمال کرد.  

امیدی به بازگشت زنان به سیستم بهداشت نیست!

در دفترچه راهنمای انتخاب رشته گروه آزمایشی علوم تجربی کنکور امسال، 30 دانشگاه و دانشکده علوم پزشکی اقدام به تعیین جنسیت در ظرفیت پذیرش دانشجو در رشته های پزشکی، دندانپزشکی و پرستاری کرده اند. کمبود پزشک در مناطق محروم، تراکم بیش از اندازه دختران در خوابگاه ها و عدم امکان ارائه خدمات درمانی از سوی طیف وسیع فارغ التحصیلان زن گروه پزشکی از دلایل اعمال این طرح اعلام شده است.

دکتر محمد جواد زاهدی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی کرمان، میگوید: طی سال های اخیر نزدیک به 70 درصد ورودی دانشگاه های علوم پزشکی را زنان تشکیل می دهند، درحالیکه بیشتر این افراد پس از اتمام درس خود امکان ارائه خدمات به روستاهای دور افتاده را نداشتند به همین دلیل روستاهای دور افتاده همچنان با کمبود پزشک مواجه بودند و بسیاری از بیمارستان ها و مراکز خدمات بهداشتی نیز با کمبود پرستار مرد برای ارائه خدمات در بخش های مربوط به مردان مواجه هستند.

وی در پاسخ به این پرسش که به دلیل تعیین ظرفیت جنسیتی برخی از دختران درس خوان تر ممکن است در انتخاب رشته خود با مشکل مواجه شوند و پسران با نمرات کمتر از آنها در دانشگاه قبول شوند، تأکید میکند: این بحث از نظر نمرات پذیرفته شدگان قابل پذیرش است اما نکته مهم تر در پزشکی مشکلات موجود در جامعه است که باید از سوی نظام سلامت مورد توجه قرار گیرد.

دکتر باقر لاریجانی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران، نیز معتقد است بسیاری از دختران پس از تحصیل فعالیت خدمات رسانی درمانی را رها می کنند و این موضوع شاید یکی از علت های اتخاذ این تصمیم باشد.

دکتر ابراهیم مکانیکی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی بابل نیز معتقد است تغییر ترکیب جنسیتی دانشگاه در سال های اخیر و افزایش ورودی های دختران نمی تواند امکانات را به صورت مناسب در اختیار دانشجویان قرار دهد.

وی میگوید: ظرفیت خوابگاه های دانشگاه علوم پزشکی بابل به طور مساوی برای دختران و پسران تعیین شده بود اما طی سال های اخیر با افزایش ورودی دختران در رشته های علوم پزشکی ترکیب جنسیتی تغییر کرده و موجب تراکم بیش از اندازه در خوابگاه های دختران شده است.

این در حالی است که وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تأکید کرد: تعیین جنسیتی ظرفیت رشته های پزشکی حق دختران را ضایع نمی کند. دکتر "کامران باقری لنکرانی" در خصوص تعیین ظرفیت برخی از دانشگاه های علوم پزشکی بر اساس جنسیت میگوید: در حال حاضر60 درصد داوطلبان دانشگاه ها را خانم ها تشکیل می دهند و ظرفیت پذیرش برای خانم ها نیز بیش از 60 درصد است بنابراین مشکلی از نظر تضییع حق خانم ها در تعیین جنسیتی ظرفیت برخی رشته های پزشکی نخواهیم داشت.

چرخه ناقص آموزش

آموزش را باید به عنوان مجموعه ای از فرایندهای به هم پیوسته در نظر گرفت که از بدو تا خاتمه آن باید همراه با برنامه ریزی صورت پذیرد. پدیده بیکاری دانش آموختگان که در سال های اخیر به حوزه دانش اموختگان تمام رشته های علوم پزشکی نیز تسری پیدا کرده، معلول فرآیند نادرست برنامه ریزی است. امری که در میان دانش اموختگان زن این گروه ها بیشتر به چشم می خورد. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در کشور ما هم تربیت کننده نیروی متخصص حوزه علوم پزشکی است و هم خریدار خدمات آنان. بدین گونه است که شاهد پدیده متناقضی در این حوزه هستیم؛ ارگانی که خود تربیت کنده نیروی متخصص است با پدیده بیکاری دانش اموختگان خود از یک سو و خالی بودن ظرفیت های شغلی از سوی دیگر، به طور همزمان، دست به گریبان است!

در حال حاضر امار مشخصی از تعداد زنانی متخصص حوزه علوم پزشکی که به دلایل شرایط غرهنگی و اجتماعی از سیستم بهداشت و درمان فاصله گرفته و به صورت تمام وقت یا نیمه وقت به وظیف زندگی و زناشویی می پردازند در دست نیست. اما آنچه مشخص است این است که حتی زنانی که پس از پایان دوران تحصیل به سیستم بهداشت و درمان کشور باز می گردند، ظرفیت و توان کاری مردان هم ردیف خود را ندارند و اکثرا به صورت پاره وقت در محیط کاری حضور دارند.